Bağışlarınız İçin Hesap Numaramız DOHAD - İs Bankası Gayrettepe Şubesi - 529030

DENİZ ÇEKİLMELERİ , İNDONEZYA DEPREMİ İLE İLGİLİDİR
Prof.Dr.Uğur Kaynak

Ben nedensellik bakımından aksini düşünüyorum. Ocak.2005 ‘in ilk yarısında Akdeniz, Marmara ve Karadenizde yer yer görülen deniz çekilmeleri olaylarının İndonezya depremi ile dolaylı olarak ilgisi olduğunu düşünüyorum. Ama beklediğimiz herhangi bir Türkiye depremi ile ilgisi olmadığı konusunda herkesle fikir birliğim var.

Her depremden sonra kesitte görüldüğü gibi direkt P dalgaları, Yerkürenin derinliklerine dalarak -103° , +103° ve ±180° yay dakikası uzaklıklarda yeniden yüzeye çıkarken yeryüzüne dipten darbe yaparlar.

İndonezya depreminde oluşan Direkt P dalgaları

İndonezya depreminde, Asunction Adası civarındaki bu darbeyi alan Atlas Okyanusu Ortası Yükseltisi, diğer darbe alan yerlerden daha farklı davrandı. Farlı davranmasının nedeni ise orasının çok özel bir yer yani tam deniz tabanı yayılma merkezi olmasından kaynaklanıyordu. Bakın o civarda oluşan tetiklemelere:

2005/01/13 18:07:14.0  36.9N  10.4W  24   Ml2.7  M  IMP   NORTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/13 18:07:13.7  37.1N  10.2W       mb3.9  M  MAD   NORTH ATLANTIC OCEAN 

2005/01/12 09:54:53.0  35.5N  10.7W       Ml2.1  M  IMP   NORTH ATLANTIC OCEAN

2005/01/12 08:45:33.0  11.2N  20.2W       Mw7.0  A! EVRO  NORTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:43:45.0   7.5S  19.8W       Mw6.6  A. OPO   SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:43:40.0   2.3N  21.0W       Mw6.9  A  FLN   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:16.2   0.2S  19.0W       mb5.6  M  MAD   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:15.6   0.0N  19.5W  33   mb5.5  A  NOR   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:13.5   0.6S  19.4W  33   M 5.8  M  BGR   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:11.2   0.3N  20.7W  33   Ms6.5  M  GSRC  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:05.0   0.7S  21.6W       mb5.8  A  GFZ   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:03.6   0.8S  21.2W  10G  M 6.8  M  NEIR  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:03.6   0.8S  21.2W  10G  M 6.0  M  NEIR  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:02.5   1.0S  20.8W  10f  Ms6.5  M+ INFO  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:01.0   1.5S  21.5W  30   mb5.8  A  ODC   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:39:59.0   0.5N  25.4W       mb5.7  A  BRA   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:39:57.4   2.0S  21.4W  33   mb5.5  A  LDG   SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:56.0   4.0S  19.0W       mb6.2  A  LED   SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:52.0   2.1S  22.5W  15   mb5.8  A  INGV  SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:13.0   8.0S  23.5W  15   mb5.4  A  INGV  SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:03.0   9.0S  23.6W       mb5.6  A  RNS   SOUTH ATLANTIC OCEAN

Görüldüğü gibi orta Atlantik sırtı üzerinde İndonezya depremi ile ilişkili olarak birçok deprem oluştu. Ancak bunlardan birisi, Mw=6.9 ile dikkatleri üzerine toplamakta. Orta atlantik sırtında (ve diğer okyanus ortası sırtlarında) kendiliğinden oluşan transform fay depremleri, karasal eşlenikleri kadar yüksek magnitüdlere ulaşamazlar. En yüksek okyanusal rift magnitüdü Mw=6.5 civarındadır. Bunun nedeni ise genellikle okyanusal transform fay düzlemlerinin içerisine doğru oluşan magma ejeksiyonudur. Bu yüzden kayganlaşan fay düzlemleri, karadakiler kadar yüksek yamulma enerjileri biriktirmeye fırsat bulamadan çalışırlar. Bu yüzden, bu Mw=6.9 depreminde, alınan darbenin de katkısı olduğunu düşünebiliriz. Görüldüğü gibi bu depremler tam -103° direkt P dalgası bölgesi civarında oluşmuştur. Tam bir tetikleme klasiği oluşmuş ve ilk darbeyi ve ardından gelen artçıların da darbelerini aldıktan 5 gün sonra artık dayanamamış ve çalışmışlardır.

Bu darbeyi ve artçıların darbelerini alan Atlas okyanusu, dipten okyanus sularını omuzlamaya başlayınca, Atlas Okyanusunun Asunction Adası civarındaki tabanı da “yeni bir dalga üretim merkezi” olarak devreye girmiş ve oluşan bu beş – altı günlük salınım hareketi, uzun deniz dalgaları üreterek bunları kuzey kutbuna ve güney kutbuna doğru yola çıkarmışlardır.

Darbeyi alan Orta atlantik sırtının yeniden yaydığı uzun dalgalar.

Bu uzun dalgaların kutuplara doğru ynelenleri kutbuplara vardıktan sonra, geride uzun soluklu bir alçalma rejimi bırakmış oldular. Atlas Okyanusundaki bu belli belirsiz seviye düşmesinden dolayı, normalde her 13.5 günde bir Cebelitarık boğazından Akdenize giren 80 km³, ve çıkan 79 küsur km³ suyun Ay’a bağlı salınım rejimi bozularak, bu kez Akdenizden Atlantiğe tersine takviye yapılmaya başlanıldı. (Bakınız:Dünya Haritası) Her zaman Atlantiğe daha az geri dönen noksanlık Akdenizin aşırı buharlaşmasını karşılar. Ama bu kez olay tersine döndü. İşte bu yüzden Akdeniz-Ege-Marmara-Karadeniz bağlantılı tuzlu su dip akıntılarının hareketi neredeyse durma noktasına vardı. Bu durgunluktan ilk önce Çanakkale boğazı tuzlu dip akıntısı etkilendi. Dip akıntı Egeden bastırmayınca Çanakkale Boğazı önlerinde basınç (piezometrik seviye) düşmesi oluştu. Daha sonra İstanbul Boğazı ve sonunda Karadeniz bu çekilmeden etkilendiler. Bu piezometrik seviye düşmeleri, naturası gereği karın-düğüm noktaları oluşturarak ilerlediler. (Bakınız: Akdeniz Haritası) İşte özellikle karın noktası olarak bilinen İtalya-Adriyatik ve Ege hizasında bu çekilmeler etkili oldu. Ege hizasındaki karın noktası ise olayı Egenin içlerine ce Çanakkale boğazına kadar ilettiler. Bu durumda olayın nedeni İndonezya depremidir.

Akdeniz Harmonik uzun dalga Hidrodinamiği krokisi.

İşin en ilginci ise su düzenindeki değişikliğe neden olan bu darbelarin, daha seviye düşümü Cebelütarık’a ulaşmadan önce, fakat büyük depremden tam 7 saat sonra, bu kez tam Cebelitarık boğazı yakınlarındaki gerilim altındaki bir fayı tetiklemesi oldu.

İşte büyük deprem anons kayıdı,

2004/12/26  00:58:53

3.30N

95.94E

30

9.0

OFF THE WEST COAST OF NORTHERN SUMATRA

Ve işte ilk tetiklediği uzak deprem:

2004/12/26  07:58:32

35.06N

3.04W

8

3.7

STRAIT OF GIBRALTAR

Her şey açık seçik deği mi?