DEN?Z ÇEK?LMELER? , ?NDONEZYA DEPREM? ?LE ?LG?L?D?R

DEN?Z ÇEK?LMELER? , ?NDONEZYA DEPREM? ?LE ?LG?L?D?R

DEN?Z ÇEK?LMELER? , ?NDONEZYA DEPREM? ?LE ?LG?L?D?R
Prof.Dr.U?ur Kaynak

 

Ben nedensellik bak?m?ndan aksini dü?ünüyorum. Ocak.2005 ‘in ilk yar?s?nda Akdeniz, Marmara ve Karadenizde yer yer görülen deniz çekilmeleri olaylar?n?n ?ndonezya depremi ile dolayl? olarak ilgisi oldu?unu dü?ünüyorum. Ama bekledi?imiz herhangi bir Türkiye depremi ile ilgisi olmad??? konusunda herkesle fikir birli?im var.

 

Her depremden sonra kesitte görüldü?ü gibi direkt P dalgalar?, Yerkürenin derinliklerine dalarak -103° , +103° ve ±180° yay dakikas? uzakl?klarda yeniden yüzeye ç?karken yeryüzüne dipten darbe yaparlar.

?ndonezya depreminde olu?an Direkt P dalgalar?

?ndonezya depreminde, Asunction Adas? civar?ndaki bu darbeyi alan Atlas Okyanusu Ortas? Yükseltisi, di?er darbe alan yerlerden daha farkl? davrand?. Farl? davranmas?n?n nedeni ise oras?n?n çok özel bir yer yani tam deniz taban? yay?lma merkezi olmas?ndan kaynaklan?yordu. Bak?n o civarda olu?an tetiklemelere:

 

2005/01/13 18:07:14.0  36.9N  10.4W  24   Ml2.7  M  IMP   NORTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/13 18:07:13.7  37.1N  10.2W       mb3.9  M  MAD   NORTH ATLANTIC OCEAN 

2005/01/12 09:54:53.0  35.5N  10.7W       Ml2.1  M  IMP   NORTH ATLANTIC OCEAN

2005/01/12 08:45:33.0  11.2N  20.2W       Mw7.0  A! EVRO  NORTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:43:45.0   7.5S  19.8W       Mw6.6  A. OPO   SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:43:40.0   2.3N  21.0W       Mw6.9  A  FLN   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:16.2   0.2S  19.0W       mb5.6  M  MAD   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:15.6   0.0N  19.5W  33   mb5.5  A  NOR   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:13.5   0.6S  19.4W  33   M 5.8  M  BGR   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:11.2   0.3N  20.7W  33   Ms6.5  M  GSRC  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:05.0   0.7S  21.6W       mb5.8  A  GFZ   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:03.6   0.8S  21.2W  10G  M 6.8  M  NEIR  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:03.6   0.8S  21.2W  10G  M 6.0  M  NEIR  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:02.5   1.0S  20.8W  10f  Ms6.5  M+ INFO  CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:40:01.0   1.5S  21.5W  30   mb5.8  A  ODC   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:39:59.0   0.5N  25.4W       mb5.7  A  BRA   CENTRAL MID-ATLANTIC RIDGE     

2005/01/12 08:39:57.4   2.0S  21.4W  33   mb5.5  A  LDG   SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:56.0   4.0S  19.0W       mb6.2  A  LED   SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:52.0   2.1S  22.5W  15   mb5.8  A  INGV  SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:13.0   8.0S  23.5W  15   mb5.4  A  INGV  SOUTH ATLANTIC OCEAN           

2005/01/12 08:39:03.0   9.0S  23.6W       mb5.6  A  RNS   SOUTH ATLANTIC OCEAN

 

Görüldü?ü gibi orta Atlantik s?rt? üzerinde ?ndonezya depremi ile ili?kili olarak birçok deprem olu?tu. Ancak bunlardan birisi, Mw=6.9 ile dikkatleri üzerine toplamakta. Orta atlantik s?rt?nda (ve di?er okyanus ortas? s?rtlar?nda) kendili?inden olu?an transform fay depremleri, karasal e?lenikleri kadar yüksek magnitüdlere ula?amazlar. En yüksek okyanusal rift magnitüdü Mw=6.5 civar?ndad?r. Bunun nedeni ise genellikle okyanusal transform fay düzlemlerinin içerisine do?ru olu?an magma ejeksiyonudur. Bu yüzden kayganla?an fay düzlemleri, karadakiler kadar yüksek yamulma enerjileri biriktirmeye f?rsat bulamadan çal???rlar. Bu yüzden, bu Mw=6.9 depreminde, al?nan darbenin de katk?s? oldu?unu dü?ünebiliriz. Görüldü?ü gibi bu depremler tam -103° direkt P dalgas? bölgesi civar?nda olu?mu?tur. Tam bir tetikleme klasi?i olu?mu? ve ilk darbeyi ve ard?ndan gelen artç?lar?n da darbelerini ald?ktan 5 gün sonra art?k dayanamam?? ve çal??m??lard?r.

 

Bu darbeyi ve artç?lar?n darbelerini alan Atlas okyanusu, dipten okyanus sular?n? omuzlamaya ba?lay?nca, Atlas Okyanusunun Asunction Adas? civar?ndaki taban? da “yeni bir dalga üretim merkezi” olarak devreye girmi? ve olu?an bu be? – alt? günlük sal?n?m hareketi, uzun deniz dalgalar? üreterek bunlar? kuzey kutbuna ve güney kutbuna do?ru yola ç?karm??lard?r.

 

Darbeyi alan Orta atlantik s?rt?n?n yeniden yayd??? uzun dalgalar.

 

Bu uzun dalgalar?n kutuplara do?ru ynelenleri kutbuplara vard?ktan sonra, geride uzun soluklu bir alçalma rejimi b?rakm?? oldular. Atlas Okyanusundaki bu belli belirsiz seviye dü?mesinden dolay?, normalde her 13.5 günde bir Cebelitar?k bo?az?ndan Akdenize giren 80 km3, ve ç?kan 79 küsur km3 suyun Ay’a ba?l? sal?n?m rejimi bozularak, bu kez Akdenizden Atlanti?e tersine takviye yap?lmaya ba?lan?ld?. (Bak?n?z:Dünya Haritas?) Her zaman Atlanti?e daha az geri dönen noksanl?k Akdenizin a??r? buharla?mas?n? kar??lar. Ama bu kez olay tersine döndü. ??te bu yüzden Akdeniz-Ege-Marmara-Karadeniz ba?lant?l? tuzlu su dip ak?nt?lar?n?n hareketi neredeyse durma noktas?na vard?. Bu durgunluktan ilk önce Çanakkale bo?az? tuzlu dip ak?nt?s? etkilendi. Dip ak?nt? Egeden bast?rmay?nca Çanakkale Bo?az? önlerinde bas?nç (piezometrik seviye) dü?mesi olu?tu. Daha sonra ?stanbul Bo?az? ve sonunda Karadeniz bu çekilmeden etkilendiler. Bu piezometrik seviye dü?meleri, naturas? gere?i kar?n-dü?üm noktalar? olu?turarak ilerlediler. (Bak?n?z: Akdeniz Haritas?) ??te özellikle kar?n noktas? olarak bilinen ?talya-Adriyatik ve Ege hizas?nda bu çekilmeler etkili oldu. Ege hizas?ndaki kar?n noktas? ise olay? Egenin içlerine ce Çanakkale bo?az?na kadar ilettiler. Bu durumda olay?n nedeni ?ndonezya depremidir.

 

Akdeniz Harmonik uzun dalga Hidrodinami?i krokisi.

 

??in en ilginci ise su düzenindeki de?i?ikli?e neden olan bu darbelarin, daha seviye dü?ümü Cebelütar?k’a ula?madan önce, fakat büyük depremden tam 7 saat sonra, bu kez tam Cebelitar?k bo?az? yak?nlar?ndaki gerilim alt?ndaki bir fay? tetiklemesi oldu.

 

 

 

 

 

??te büyük deprem anons kay?d?,

 

2004/12/26  00:58:53

3.30N

95.94E

30

9.0

OFF THE WEST COAST OF NORTHERN SUMATRA

 

 

 

 

Ve i?te ilk tetikledi?i uzak deprem:

 

2004/12/26  07:58:32

35.06N

3.04W

8

3.7

STRAIT OF GIBRALTAR

Her ?ey aç?k seçik de?i mi?

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir